AMASYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TEMEL EĞİTİM BÖLÜMÜ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ ANABİLİM DALI ‘’TOPLUMA HİZMET ‘’ DERSİ KAPSAMINDA ÖĞR. GÖREVLİSİ TUNCAY DEMİRTAŞ REHBERLİĞİNDE HAZIRLANMIŞTIR.
(NESLİHAN BİLGİLİ)
Toplumumuzun en hassas ve üzerinde en çok durulması gereken konularından biri, hiç şüphesiz çocukların ruhsal gelişimi ve bu gelişim sürecinde ortaya çıkan davranış bozukluklarıdır. Günümüzde pek çok ebeveyn ve eğitimci, çocuklarda görülen ani öfke patlamaları, saldırganlık eğilimleri ve yoğun kaygı halleriyle nasıl başa çıkacağını araştırmaktadır. Hazırladığım bu yazıda, akademik çalışmaların ışığında bu davranışların kökenine inmeyi ve çözüm yollarını irdelemeyi amaçlıyorum. Zira çocuklarda görülen bu fırtınalar, çoğu zaman aile içindeki tutumların ve çevresel faktörlerin bir yansıması olarak karşımıza çıkmaktadır.
Araştırmalar, çocukların sergilediği saldırganlık ve kaygı düzeylerinin, anne ve babaların benimsediği yetiştirme tarzıyla doğrudan bağlantılı olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Demokratik bir ebeveyn tutumu sergilenen yuvalarda büyüyen çocukların, hem saldırganlık yönelimlerinin hem de anksiyete puanlarının belirgin şekilde düşük olduğu görülmektedir. Buna karşın, otoriter ve baskıcı bir disiplin anlayışı, çocukta sadece fiziksel şiddeti değil, aynı zamanda dışlama ve küsme gibi "ilişkisel saldırganlık" biçimlerini de tetiklemektedir. Ailelerin aşırı korumacı veya her şeye izin verici tutumları da maalesef benzer şekilde çocukların uyum problemlerini artırabilmektedir. Bu durum, ebeveynlerin çocuk yetiştirme konusundaki bilinç düzeyinin ne kadar hayati olduğunu göstermektedir.
Davranışsal gelişimde sadece aile içi iletişim değil, çocuğun dünyasına giren nesneler de büyük bir rol oynamaktadır. Özellikle oyuncak seçiminin, çocuğun saldırganlık duygularını tetikleyip tetiklemediği ciddi bir tartışma konusudur. Bir vaka analizinde, 3,5 yaşındaki bir çocuğun oyuncak silah yutması gibi fiziksel tehlikelerin yanı sıra, bu tür nesnelerin psikolojik etkilerine de dikkat çekilmektedir. Eğitimciler ve uzmanlar, çocuklarda şiddet eğilimini besleyen silah gibi oyuncaklardan uzak durulması gerektiğini, çünkü oyuncağın çocuğun dünyayı algılama biçimini şekillendirdiğini vurgulamaktadır.
Peki, bu davranış sorunları ortaya çıktığında neler yapılabilir? Kaynaklar, sistematik eğitim programlarının ve grup çalışmalarının çok etkili sonuçlar verdiğini kanıtlamaktadır. Örneğin, ilkokul çağındaki çocuklara uygulanan sekiz oturumluk "etkinlik temelli grupla psikolojik danışma" programlarının, öğrencilerin saldırganlık düzeylerini anlamlı ölçüde azalttığı saptanmıştır. İlginç bir bulgu olarak, bu tür eğitimlerin etkisi çocukların cinsiyetinden bağımsızdır; yani hem kız hem de erkek çocuklarda öfke kontrolü konusunda benzer başarılar elde edilebilmektedir.
Ayrıca, sadece çocuğu odağa almak yeterli değildir; ebeveynlerin de eğitilmesi sürecin bir parçası olmalıdır. "Şiddetsiz Karşı Koyma" gibi programlar, çocukları saldırgan davranışlar sergileyen ebeveynlerin stres ve yetersizlik duygularını azaltmaya yardımcı olmaktadır. Bu tür programlar sayesinde aile içi ilişkilerde olumlu değişimler yaşanmakta, ebeveynlerin üzerindeki baskı azalmakta ve sonuç olarak çocuklardaki şiddet eğilimi sönümlenmektedir.
Sonuç olarak, çocuklardaki saldırganlık ve kaygı, çözülemeyecek birer kader değil, doğru müdahalelerle yönetilebilecek süreçlerdir. Ailelerin demokratik bir tutum benimsemesi, çocukların şiddet içeren oyuncaklardan ve ortamlardan uzak tutulması ve ihtiyaç halinde profesyonel destek programlarına başvurulması, huzurlu bir neslin anahtarıdır. Unutmamalıyız ki, çocukların ellerinden silah görünümlü nesneleri alıp onlara empatiyi ve öfke kontrolünü öğretmek, aslında gelecekteki daha barışçıl bir toplumun temellerini atmak demektir.
Hazırladığım bu köşe yazısı, incelediğim beş farklı akademik kaynağın verileriyle desteklenmiş olup çocuk gelişimindeki kritik noktaları bir öğrenci perspektifiyle özetlemektedir.
KAYNAKÇA
https://doi.org/10.24106/kefdergi.2691