KGK’dan Yerel Medya İçin Kapsamlı Sonuç Bildirgesi

Meslek yasası, ekonomik sorunlar, telif hakları ve dijital platformların medya içeriklerinden elde ettiği gelirler gündemde

Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) tarafından Afyonkarahisar’da gerçekleştirilen Yerel Medya İstişare Toplantısı’nın ardından sonuç bildirgesi yayımlandı. Bildirgede gazetecilik mesleğinin yasal güvenceye kavuşturulmasından yerel medyanın ekonomik sorunlarına, kamu ihalelerinden telif haklarına ve dijital platformların medya içeriklerinden elde ettiği gelirlere kadar birçok konuda düzenleme çağrısı yapıldı. Afyonkarahisar’da farklı illerden yerel medya temsilcilerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda, gazetecilik mesleğinin geleceği ve yerel medyanın karşı karşıya bulunduğu sorunlar kapsamlı şekilde ele alındı. KGK’nın Gündeminde Meslek Yasası Var Toplantının öne çıkan başlıklarından biri Basın Meslek Birliği Yasası oldu. KGK tarafından yapılan değerlendirmede, gazetecilik mesleğinin saygınlığının korunması, medya sektöründeki dağınık yapının giderilmesi, gazetecilerin çalışma koşulları ve özlük haklarının güçlendirilmesi ile toplumun doğru ve güvenilir habere ulaşma hakkının güvence altına alınması için kapsamlı bir yasal düzenlemeye ihtiyaç olduğu belirtildi. İnternet ve dijital medyanın hızlı gelişmesiyle birlikte ortaya çıkan mesleki ve etik sorunların mevcut yapı içerisinde çözülmesinin zorlaştığı ifade edilirken, gazetecilik alanında kapsamlı bir meslek yasasının hazırlanmasının gerekli olduğu vurgulandı. KGK tarafından hazırlanan Basın Meslek Yasası taslağının Adalet Bakanı Akın Gürlek’e sunulduğu ve konuya ilişkin KGK ile ortak çalışma yapılmasının değerlendirildiği de il temsilcileriyle paylaşıldı. Bildirge kapsamında, yasama sürecinde TBMM’nin ilgili komisyonlarıyla temas kurulması ve hazırlanacak düzenlemenin gazetecilik mesleğinin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde şekillendirilmesine katkı sunulması kararlaştırıldı. “Terörsüz Türkiye” Süreci De Gündemde Toplantıda kamuoyunda “Terörsüz Türkiye” olarak ifade edilen süreç de ele alındı. KGK sonuç bildirgesinde, Türkiye’nin terörden arındırılması, birlik, beraberlik ve kardeşliğin güçlendirilmesi, demokratik standartların geliştirilmesi ve ülkenin daha müreffeh bir geleceğe taşınması açısından sürecin önemine dikkat çekildi. Bildirgede KGK’nın, devlet kurumları tarafından yürütülen “Terörsüz Türkiye” politikası ve çalışmalarına destek verdiği ifade edilirken, toplantıya katılan il temsilcilerinin de sürece destek konusunda ortak görüş ortaya koyduğu belirtildi. Yerel Medya ve BİK İçin Ortak Çalışma Yerel medya ile Basın İlan Kurumu (BİK) arasındaki ilişkiler de toplantının önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. BİK’in son dönemde yerel medyanın desteklenmesi ve gelirlerinin artırılmasına yönelik çalışmalarının takip edildiği belirtilirken, bu çalışmalar olumlu karşılandı. Yerel medyanın daha güçlü ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması amacıyla BİK ile medya kuruluşları arasında ortak projeler geliştirilmesi, eğitim ve mesleki gelişim faaliyetlerinin birlikte yürütülmesi konusunda görüş birliğine varıldı. Bildiride ayrıca BİK Genel Müdürü Abdülkadir Çay’a, yerel medyaya yönelik ilgi ve destekleri nedeniyle teşekkür edilmesi kararlaştırıldı. Yerel Basının Ekonomik Sorunları Masada Toplantıda yerel medyanın ekonomik sorunları da kapsamlı şekilde değerlendirildi. Yerel basının karşı karşıya bulunduğu en önemli sorunlardan birinin ekonomik güçlükler olduğu belirtilerek, medya kuruluşlarının sürdürülebilir bir ekonomik yapıya kavuşturulması gerektiği ifade edildi. Bu kapsamda BİK’in yerel medyanın gelirlerini artırmaya yönelik çalışmalarının desteklenmesi gerektiği kaydedildi. Kamu kurum ve kuruluşlarının gerçekleştirdiği icra ilanları, doğrudan teminler, davetiye usulü alımlar ve ilana gerek görülmeden yapılan ihaleler konusunda ise daha şeffaf bir sistem oluşturulması çağrısı yapıldı. İhalelerin açık ve şeffaf biçimde yürütülmesinin kamu kaynaklarının etkin kullanılmasına, israfın önlenmesine ve gerçekçi fiyat oluşumuna katkı sağlayacağı belirtilirken, kamu yöneticilerinin de bu konuda daha duyarlı ve şeffaf hareket etmesi gerektiği ifade edildi. Telif Hakları İçin Yeni Düzenleme Çağrısı Toplantının dikkat çeken başlıklarından biri de telif hakları oldu. Yazılı basın ve dijital medya açısından telif konusunun giderek daha önemli hale geldiğine dikkat çekilen bildirgede, mevcut sistemin dağınık ve anlaşılması güç bir yapıya dönüştüğü belirtildi. Radyo ve televizyon kuruluşlarının telif konusunda birden fazla meslek birliğiyle muhatap olmak zorunda kaldığı ifade edilirken, telif işlemlerinin daha anlaşılır ve mümkün olduğunca tek merkezden yürütülebileceği bir yapıya ihtiyaç bulunduğu kaydedildi. KGK ayrıca RTÜK reklam payı uygulamasının yanı sıra telif hakları bakımından da reklam gelirleriyle bağlantılı bir tahsilat sisteminin oluşturulmasını gündeme getirdi. Dijital Platformların Gelirleri De Gündemde Bildirgenin dikkat çeken bölümlerinden biri de arama motorları ve yapay zekâ platformlarının gazeteciler tarafından üretilen içerikleri kullanmasına ilişkin oldu. KGK; Google, Microsoft, Yandex, ChatGPT, Gemini ve Meta gibi dijital platformların medya kuruluşları tarafından üretilen içeriklerden yararlandığını, buna karşılık gazetecilere ve haberi üreten internet sitelerine yeterli telif ödemesi yapılmadığını savundu. Bildiride ayrıca YouTube ve Google gibi platformların internet sitelerine yaptığı ödemelerin düşük seviyelerde kaldığı ve algoritma değişikliklerinin medya kuruluşlarının dijital gelirlerini etkilediği ifade edildi. Arama motorlarının internet sitelerinde yayınlanan reklamlar üzerinden önemli gelir elde ettiği belirtilirken, medya kuruluşlarının gelir kaybının önlenmesi ve dijital platformların Türkiye’deki faaliyetlerinin vergilendirilmesi konusunda ilgili bakanlıkların harekete geçmesi gerektiği görüşü dile getirildi. KGK, dijital platformların gazetecilik içeriklerinden elde ettiği ekonomik değerin, bu içerikleri üreten medya kuruluşlarıyla daha adil biçimde paylaşılması gerektiğini bildirdi. "Mesleki Mücadelemiz Sürecek” Sonuç bildirgesinin son bölümünde ise gazetecilik mesleğinin geleceğine ilişkin çalışmaların sürdürüleceği belirtildi. KGK; gazetecilik mesleğinin saygınlığının korunması, medya sektörünün sorunlarının çözülmesi, gazetecilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve toplumun doğru, güvenilir ve tarafsız bilgiye ulaşma hakkının güçlendirilmesi amacıyla çalışmalarına devam edeceğini açıkladı. Konseyin Türkiye’de ve yurt dışında yürüttüğü faaliyetlerle Türk medyasının uluslararası alandaki etkinliğinin artırılması, gazeteciler arasındaki mesleki dayanışmanın güçlendirilmesi ve medya sektörünün gelişimine katkı sunulmasının hedeflendiği belirtildi. Afyonkarahisar’daki Yerel Medya İstişare Toplantısı’nın ardından yayımlanan sonuç bildirgesiyle KGK, meslek yasasından ekonomik sorunlara, BİK ilişkilerinden telif haklarına ve dijital platformların medya içerikleri üzerindeki etkisine kadar yerel medyanın temel sorunlarının çözümü için yeni bir çalışma döneminin mesajını verdi.