Yazı Detayı
07 Aralık 2018 - Cuma 17:43 Bu yazı 1268 kez okundu
 
ÖLÜM VE YAS SÜRECİNDE ÇOCUK
Süreyya ÇELEBİ - Psikolog
chozay@gmail.com
 
 

2 yaşından küçüklerin tanıdıkları birinin ölüm haberi verildiğinde umursamaz davrandıkları görülebilir. Çünkü çocuk ölen kişinin geri geleceğine inanır. 5 yaştan küçükler, ölümün bir son olduğunu anlamazlar. 5-10 yaşındaki çocuklar zamanla ölümün geri dönülmez olduğunu ve tüm yaşam işlevlerinin durduğunu anlamaya başlarlar. 7 yaşından sonra ölümün engellenemez ve evrensel olduğunu kavramaya başlarlar. Ancak bunun kendileri için de geçerli olduğunu düşünmeye karşı hala dirençlidirler. Ölülerin yaşayanları gördüğünü ya da duyduğunu varsayarlar. 10 yaştan sonra ve ergenlikte çocuğun ölüm kavramı giderek daha soyut hale gelir. Ölümü kaçınılmaz olarak algıladıkları için kendilerinin de başına gelebileceğini kavrarlar.

 

Çocukların kişiliği, önceki yaşantıları ölümle yüzleşme kapasitelerini farklılaştırır. İçe kapanık, yalnız ve hassas çocuklar daha fazla etkilenirler. Çocuğun ölümle ilk tanışması daha uzak bir akraba veya az tanıdığı bir kişinin ölümü aracılığıyla olursa bu onun durumu anlama kapasitesini arttırır. Ancak çocuğun ölen kişinin yerine koyabileceği bir başka yakın kişi olmadığında ya da ölüm ani olduğunda çocukların ileriki yıllarda psikolojik sorunlar geliştirme ihtimali daha fazladır. Peki kayıp ve yas sürecinde çocuğa karşı neler yapılabilir?

 

-Ölen kişi hakkında konuşun. Güzel günleri anın. Onun hatırasını canlı tutun. “Onu geri getirmek mümkün değil. Ama onu hatırlayabiliriz” mesajını verin.

 

-Dini kavramlar (cennet, Allah gibi) çocuğun günlük hayatının bir parçası değilse onların aklını daha da karıştırır. Ancak günlük yaşamlarının parçası ise bunları kullanmak uygun olur. 

 

-Çocuklara yanıtların somut ve doğrudan verilmesi, akıl karışıklığını ve hayalleri önlemiş olur. Yetişkinler çocukların gerçeği kabullenemeyeceğini sanır, oysa onlar bu yeteneğe sahiptir. 

 

-Çocuklar için en iyi olan şey olayı  anne babalarından duymasıdır. Eğer başkalarından tesadüfen ve gecikmeli olarak öğrenirlerse anne babalarına güvenleri sarsılabilir. 

 

-Bir ebeveyn hasta ise ve ölecekse, çocuğun onunla vedalaşması için yaşamının son dönemlerinde birlikte olması önemlidir. Hasta ebeveynin durumu uygunsa, çocuk ona gerekiyorsa yardımcı da olabilir.

 

-Yas sürecinde törenler ölümle yüzleşebilmek, anlayıp kabullenmek için önemlidir. Bu sürece çocukların da dahil olması olayı kavramaları için iyidir. Çocukların cenaze törenine katılması onların ölümü inkar etmemesi, olayı somutlaştırmaları, hayalleri önlemesiyle birlikte yas sürecini daha sağlıklı başlatır. Vedalaşmayı sağlar. Ancak duyguların ifade edilebilmesi için törenler gerekli olduğu kadar, çocuklar törene katılırken bunun onları gereksiz biçimde strese sokmayacağından emin olmak gerekir.  Onları önceden olaya hazırlamalı, güvenilir bir yetişkinin yanında olması ve çocukların izlenimlerini anlatması için olanak sağlanmalıdır.

 

-Çocuk ilkokul çağına gelmişse, yası yaşayabilmesi için sevdiklerinin mezarını ziyaret etmesine (önceden açıklama yapılarak) izin verilebilir. Çocukları buralara götürmek, duygularıyla düşünceleri hakkında konuşmak için olanak sağlar.

 

-Yetişkinler ağladıklarını göstermekten kaçınırlar. Duyguları çocuklardan saklamak, onlara da kendi duygularını saklamayı öğretir. Ölen kişi hakkında konuşulmazsa çocuk onun unutulduğunu sanabilir. Bu nedenle birlikte ölen kişiyi anmak çok önemlidir. Eğer ebeveyn aşırı duygusal tepki gösteriyorsa, devamlı ağlıyor ve duygularını kontrol edemiyorsa çocuğun güvendiği başka bir yetişkinle konuşması sağlanmalıdır. 

 

 -Bazen çocuklar konuşmak yerine olayı hayallerinde yeniden kurarak oyunlarla, resimlerle başa çıkmaya çalışırlar.

 

-Ölümden hemen sonra çocukların büyükanne-babalara ya da yakın arkadaşlara gönderilmesi, zaten ayrılığa karşı hassaslaşmış olan çocuğu daha da tedirgin eder. Uzağa gönderilmektense yas tutan ana-babalarıyla kalmaları daha iyidir, aksi takdirde sağ kalan ebeveynin de yok olacağına ilişkin korku duyabilirler. Eğer ebeveyn yası çok derinden yaşıyorsa ve çocuklarıyla ilgilenemiyorsa, çocuklara bakmak için akraba ya da arkadaşların eve gelerek yardımcı olması  daha uygundur. 

 

 

 
Etiketler: olum-ve-yas-surecinde-cocuk
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
18 Eylül 2020
Çocuğum neden sürekli bağırıyor?
454 Okunma.
28 Ağustos 2020
ÜNİVERSİTEYE BAŞLAR İKEN
333 Okunma.
21 Ağustos 2020
KONSANTRASYON VE DİKKAT
357 Okunma.
14 Ağustos 2020
ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ İÇİN SINIRLARIN ÖNEMİ
402 Okunma.
07 Ağustos 2020
DOĞRU TERCİH NASIL YAPILMALI?
298 Okunma.
24 Temmuz 2020
GEREKTİĞİNDE HAYIR DİYEBİLMEK
462 Okunma.
17 Temmuz 2020
HASET VE KISKANÇLIK
408 Okunma.
10 Temmuz 2020
Tebdil-i mekanda ferahlık var mı?
548 Okunma.
03 Temmuz 2020
BAŞKALARININ NE DÜŞÜNDÜĞÜ ÖNEMLİ DEĞİL
605 Okunma.
26 Haziran 2020
Denizin Ruhumuza Katkıları
541 Okunma.
19 Haziran 2020
Çocuğa Tutumlu Olmayı Öğretmek
590 Okunma.
12 Haziran 2020
BİR CİDDİ PROBLEM: CİMRİLİK
592 Okunma.
05 Haziran 2020
TEMİZ VE DÜZENLİ BİR EVİN FAYDALARI
596 Okunma.
29 Mayıs 2020
NORMALLEŞMEYE PSİKOLOJİMİZ HAZIR MI?
562 Okunma.
15 Mayıs 2020
Duygusal Tükenmişlikle Başa Çıkmak
705 Okunma.
08 Mayıs 2020
Değişen koşullara uyum sağlamak
702 Okunma.
01 Mayıs 2020
Karantina Günlerinde Aşırı Yeme Davranışı
864 Okunma.
23 Nisan 2020
KORONA GÜNLERİNDE İNTERNET BAĞIMLILIĞINA DİKKAT!
958 Okunma.
17 Nisan 2020
Sorun Aç Kalma Korkusu Değil
1282 Okunma.
10 Nisan 2020
KORONA GÜNLERİNDE STRES VE KAYGI
914 Okunma.
03 Nisan 2020
HAZIR VAKTİMİZ VARKEN…
775 Okunma.
27 Mart 2020
İZOLASYON SÜRECİNDE ÇOCUKLAR İÇİN PROGRAM OLUŞTURMA
923 Okunma.
20 Mart 2020
KORONAVİRÜS ÇOCUKLARA NASIL ANLATILMALIDIR?
661 Okunma.
13 Mart 2020
VİRÜSTEN KAÇAYIM DERKEN PANİK BOZUKLUĞA YAKALANMAYALIM
790 Okunma.
06 Mart 2020
KORONAVİRÜS TEHLİKESİ PSİKOLOJİMİZİ ETKİLİYOR
724 Okunma.
29 Şubat 2020
ÇOCUKLARDA AKRAN İLETİŞİMİ
982 Okunma.
21 Şubat 2020
TEMİZ VE DÜZENLİ BİR YAŞAM
761 Okunma.
14 Şubat 2020
İYİLİK YAP İYİ HİSSET
800 Okunma.
07 Şubat 2020
KİTAP OKUMANIN FAYDALARI
759 Okunma.
24 Ocak 2020
KARDEŞ KISKANÇLIĞI
1468 Okunma.
17 Ocak 2020
KALİTELİ BİR YARIYIL TATİLİ İÇİN
717 Okunma.
27 Aralık 2019
HOŞ GEL 2020
1281 Okunma.
20 Aralık 2019
UTANGAÇLIK
875 Okunma.
13 Aralık 2019
HER DERDE DEVA: SARILMAK
1031 Okunma.
06 Aralık 2019
DEPRESYON NEDİR?
1079 Okunma.
29 Kasım 2019
3 ARALIK DÜNYA ENGELLİLER GÜNÜ
765 Okunma.
15 Kasım 2019
DEDİKODUDAN UZAK DURMANIN YARARLARI
939 Okunma.
08 Kasım 2019
DİSLEKSİ NEDİR?
743 Okunma.
01 Kasım 2019
ÇOCUKLAR İÇİN OYUNUN ÖNEMİ
778 Okunma.
25 Ekim 2019
ÇOCUKLARA KİTAP OKUMA ALIŞKANLIĞI KAZANDIRMAK
599 Okunma.
04 Ekim 2019
YAŞLILIK DÖNEMİNDE PSİKOLOJİK SORUNLAR
681 Okunma.
27 Eylül 2019
Planlı Yaşamak Neler Kazandırır?
760 Okunma.
20 Eylül 2019
Uyku Düzeni ve Ruh Sağlığı
809 Okunma.
13 Eylül 2019
ÇOCUKLARDA OKULA UYUM SÜRECİ
628 Okunma.
06 Eylül 2019
ÇOCUKLARDA ÇALMA DAVRANIŞI
919 Okunma.
30 Ağustos 2019
ÇOCUĞA TEMİZLİK ALIŞKANLIĞI KAZANDIRMANIN ÖNEMİ
1350 Okunma.
23 Ağustos 2019
ÇEVREYİ TEMİZ TUTANIN RUHU DA TEMİZLENİR
749 Okunma.
16 Ağustos 2019
ÇOCUKLARDA YALAN SÖYLEME
657 Okunma.
09 Ağustos 2019
KURBAN KESİMİ VE ÇOCUK
546 Okunma.
26 Temmuz 2019
BAĞLILIK ve BAĞIMLILIK
723 Okunma.
19 Temmuz 2019
2019 ÜNİVERSİTE TERCİH SÜRECİ
694 Okunma.
12 Temmuz 2019
ÇOCUKLARIN HAYAL GÜCÜNÜ GELİŞTİRMEK
665 Okunma.
05 Temmuz 2019
EVLİLİK ÖNCESİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK
685 Okunma.
28 Haziran 2019
EVLİLİK ÖNCESİ SENDROMU
698 Okunma.
21 Haziran 2019
AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI: NOMOFOBİ
719 Okunma.
14 Haziran 2019
UTANGAÇLIĞI YENMENİN YOLLARI
888 Okunma.
07 Haziran 2019
TYT-AYT ÖNCESİ AİLELER DİKKAT!
853 Okunma.
31 Mayıs 2019
BAYRAMLARIN İNSAN İLİŞKİLERİNE OLUMLU ETKİSİ
847 Okunma.
24 Mayıs 2019
RAMAZAN AYINDA PSİKOLOJİK YEMEK YEME EĞİLİMİ
779 Okunma.
17 Mayıs 2019
ORUÇ VE RUH SAĞLIĞI
752 Okunma.
03 Mayıs 2019
SPORUN RUHSAL FAYDALARI
930 Okunma.
26 Nisan 2019
BİR TEMEL İHTİYAÇ: ‘’EMPATİ’’
767 Okunma.
19 Nisan 2019
ÇOCUKLARIN ÇOK SEVECEĞİ HEDİYELER
1059 Okunma.
12 Nisan 2019
KENDİMİZE KARŞI ANLAYIŞLI OLMAK - ÖZ-ŞEFKAT
1024 Okunma.
05 Nisan 2019
ÇOCUKLARDA TIRNAK YEME DAVRANIŞI
1126 Okunma.
29 Mart 2019
OTİZM VE BESLENME
953 Okunma.
22 Mart 2019
BESLENME VE RUH SAĞLIĞI
805 Okunma.
15 Mart 2019
KARARSIZLIK YAŞAMAK
1004 Okunma.
08 Mart 2019
HASET
1222 Okunma.
01 Mart 2019
GÜLÜMSEMENİN PSİKOLOJİK ETKİLERİ NELERDİR?
1046 Okunma.
22 Şubat 2019
SOSYAL MEDYA İNSANI YALNIZLAŞTIRIR MI?
1113 Okunma.
08 Şubat 2019
DÜRÜST OLMAK MUTLU EDER
1954 Okunma.
01 Şubat 2019
İKİNCİ DÖNEME BAŞLARKEN
1149 Okunma.
25 Ocak 2019
ÇOCUĞU OLDUĞU GİBİ KABUL ETMEK
1314 Okunma.
18 Ocak 2019
YARIYIL TATİLİNDE ÇOCUKLAR
1092 Okunma.
11 Ocak 2019
10 TEHLİKELİ ALIŞKANLIK
1346 Okunma.
04 Ocak 2019
UMURSAMAMAYI ÖĞRENMEK
1155 Okunma.
28 Aralık 2018
YENİ YIL YENİ BAŞLANGIÇ
914 Okunma.
21 Aralık 2018
ÖFKE GELİNCE AKIL GİDER
1201 Okunma.
14 Aralık 2018
MÜZİK DİNLEYEREK ÇALIŞILIR MI?
1169 Okunma.
16 Kasım 2018
EVLİLİK NEDİR?
1764 Okunma.
09 Kasım 2018
KALABALIK İÇİNDEKİ YALNIZLIK HASTA EDİYOR
910 Okunma.
02 Kasım 2018
Vazgeçtiğimiz Zaman Neden Daha Kolay Elde Ederiz?
998 Okunma.
26 Ekim 2018
CARPE DİEM!
1034 Okunma.
Haber Yazılımı